| Reyhanlı’nın Kurtuluşuna doğru… |
 |
 |
 |
| Yazarlar - A. Hüseyin ABAY |
|
8 Temmuz 1939, geride kalan 69 yıl… Her kurtuluş yıldönümünde olduğu gibi bu yılda Reyhanlı halkı aynı coşku ve heyecanla sevincini gösterecek ve eğlencelere katılacaktır. Bu yılki programların daha yoğun olması bizleri ayrıca memnun etmiştir. Gelecek yıllarda da hep beraber coşku dolu güzellikleri yaşamak dileğiyle… HATAY TARİHİ Birinci Dünya Savaşını kaybetmemizden dolayı bütün cephelerde olduğu gibi Filistin ve Suriye’den Osmanlı Ordusu da 1918 Eylül ayı sonlarına doğru görev bölgesinden çekilmeye başladı. İngilizler 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Anlaşması hükümlerine göre 25 Kasım 1918’de İskenderun Sancağına Asker çıkardılar. 7 Aralık 1918 tarihinde Antakya’ya giren Fransız askerlerine devrettiler. Yerli halktan bir grubun Fransız yönetimine karşı mücadele kararı alması ile Sancakta ilk direniş hareketinin çekirdeği kurulmuş oldu. Ankara Antlaşması hükümlerine göre Fransızlar Adana, Mersin, Kilis, Antep’i boşaltırken Hatay’ı İskenderun sancağı adı altında ve özel bir statü içinde, Fransız Mandası olarak yönetilmekte olan Suriye Devletine bağladılar. Ortaya çıkan bu yeni durum üzerine Fransa’nın Suriye üzerindeki, manda yönetiminin sona ereceği 1935 yılından sonra İskenderun Sancağının geleceğini, Türk nüfusun çıkarlarına uygun bir neticeye ulaştırmak amacında olan Türkler Fransızların engelleme gayretlerine rağmen hedeflerine ulaşmak için yoğun bir propaganda faaliyetine girdiler. Milletler Cemiyetince kabul edilen tasarı neticesinde Ekim 1937’de Antakya ve İskenderun’da Türk Konsoloslukları açıldı. İleride yapılacak olan Millet Meclisi seçimine esas olacak sayım işleminde, adilane hareket edilmeyip, Türkler aleyhine bir tavır takınılması üzerine durum Türkiye Cumhuriyetine, Fransız Hükümetine ve Milletler Cemiyetine duyuruldu. Alınan karar gereğince Fransız ve Türk Askerlerinden oluşan askeri birlikler eşit şekilde yerleştirildi. 1937 yılı başında, Hatay’daki huzursuzluğu gündemine alarak görüşen Milletler Cemiyeti,‘…Her Hatay’lı dilediği cemaat listesine yazılmak ve rey vermek hakkına sahiptir’’ maddesini içeren Türk tezini kabul etti ve yapılacak olan halk oylaması için Antakya’ya bir gözlemci heyeti gönderdi. Heyetin halk oylaması sonucunda 15 Mayıs 1937’de kabul edilen taslağa göre Sancak, iç işlerinde bağımsız, dış işleri, maliye, gümrük işlerinde Suriye’ye bağlı kalacaktı. Sancağın toprak bütünlüğü Türkiye ve Fransa’nın garantörlüğü altındaydı. Bunun neticesinde 5 Temmuz 1938’de Kurmay Albay Şükrü Kanatlı Komutasındaki Türk Alayı törenle Antakya’ya girdi. Yapılan seçim neticesinde nüfus yoğunluğuna göre milletvekilleri tespit edilip meclis oluşturuldu. 2 Eylül 1938 günü toplanan Hatay Millet Meclisi, Tayfur Sökmen’i Hatay Devleti Cumhurbaşkanı seçti. Bir süre sonra Fransız idaresindeki Suriye Devleti ile Hatay Devleti arasında bazı konularda yetki ve yönetim açısından baş gösteren anlaşmazlıklar giderek büyüdü. Suriye hududunun Fransızlar tarafından kapatılması, öteden beri düşlenen Hatay’ın Anavatan’a katılması hedefi için pek olumlu bir ortam yaratmıştı. Nihayet Fransa Hükümeti arasında yapılan anlaşmaya uygun olarak, Hatay millet meclisinin 23 Haziran 1939’da oy birliği ile aldığı karar gereğince Hatay Devleti, Türkiye Cumhuriyetine katıldı. |
